یکشنبه, 13 بهمن 1398 12:19

ساختار مو و آناتومی آن

وظیفه مو محافظت از بدن می باشد كه  از پوست سر به صورت زائده ای باریك و رشته مانند خارج شده است.تارهای مو فاقد هرگونه حس می باشند به علت فقدان رشته های عصبی، دو بخش مو،ریشه و ساقه می باشد که ریشه زیر سطح پوست قرار گرفته و ساقه بخش قابل رویت است.
مو در واقع بخشی از پوست و یکی از ضمائم پوست می باشد. پوست از لایه های مختلفی تشکیل شده. اپیدرم، فوقانی ترین لایه پوست می باشد و درم، لایه میانی پوست است. در سرتاسر پوست، اپیدرم در نواحی خاصی به داخل درم فرو رفته و کیسه لوله مانندی به نام فولیکول را تشکیل می دهد که مو در آن ساخته شده، رشد می کند و از پوست بیرون می آید. آن بخشی از مو که هنوز از پوست بیرون نیامده را ریشه مو و بخشی از مو را که بیرون از سطح پوست است و دیده می شود را ساقه یا محور مو می باشد.
محافظت از بدن وظیفه اصلی مو است. مثلا و مژه ها همانند سایبانی از چشم در برابر آفتاب محافظت می کنند و موی ابرو از ورود عرق پیشانی به داخل چشم جلوگیری می کند و  موی سر از جمجمه محافظت می کند.

ریشه مو و ساقه مو

یک تار مو دو بخش دارد :
• ریشه: بخشی که زیر سطح پوست قرار گرفته است.
• ساقه: بخشی از مو که از پوست خارج است .

پیاز مو

قسمت انتهایی اطراف برآمدگی درمال پاپیلا، پیاز مو است که بخش زنده مو می باشد و سلول های پیاز هر 23 تا 72 ساعت تقسیم می شوند. این تقسیم به صورت قابل توجهی سریعتر از سلول های دیگر بدن صورت می گیرد.


غدد سبابه مو

غدد سبابه چربی مورد نیاز برای محافظت و نرمی مو و پوست سر را تأمین می کنند این غدد مستقیما به بخش بالایی فولیکول متصل است.
غده سباسه یک غده حیاتی است که سبوم یا چربی ترشح می کند. بدن پس از بلوغ چربی بیشتری تولید می کند. با بالا رفتن سن تولید چربی کمتر می شود.

عضله راست کننده مو

عضله ای به نام عضله راست کننده مو به لایه فیبری اطراف غلاف خارجی چسبیده است. انقباض این عضله باعث ایستادگی مو می شود. این عمل موجب ترشح چربی از غده سباسه می گردد.
این ماهیچه که arrector pili یا عضله راست کننده نام دارد و به اختصار پیلی نامیده می شود، تحت اراده ما نیست. عضله راست کننده به بخش مرکزی فولیکول مو وصل است و با زاویه ای از اپیدرم، مو را نگه می دارد. مو در هنگام احساس سرما توسط این ماهیچه راست می شود.

ساختمان مو

تار مو از سه لایه اصلی تشکیل شده است:
لایه های مو


پوسته مو (Cortex)

استحکام و قابلیت کشسانی مو مربوط به این لایه میانی مو به نام کورتکس است. رنگدانه های ملانین مو در کورتکس مو قرار گرفته اند. بخش اصلی مو کورتکس به حساب می آید و تعیین کننده استحکام ، قابلیت انعطاف، رنگ و بافت مو می باشد. ماتریس لیپیدی کورتکس، همانند چسب سیمانی عمل می کند و کراتین های مو را به هم می چسباند.
کورتکس از رشته های طناب مانند پروتئینی ساخته شده که کوتیکول از آن محافظت می کند. چنانچه کوتیکول آسیب ببیند، کورتکس بدون محافظ باقی مانده، رطوبت خود را از دست داده و عوارضی مثل موخوره ایجاد می شود. ضخامت مو بیشتر مربوط به کورتکس است. رنگدانه های مو در این لایه قرار دارند. در صورتی که رنگدانه ملانین در کورتکس مو زیاد باشد، رنگ مو تیره و در صورتی که ملانین کم باشد، رنگ مو روشن می شود.

مغز مو (Medulla)

مدولا یا مغز مو درونی ترین لایه مو نام دارد.مدولا عملکرد مشخصی ندارد. احتمالاً در راست ایستادن و استحکام مو نقش دارد. مغز مو یا مدولا ممکن است موجود نباشد یا از بین برود، بدون اینکه تار مو ضعیف شود. موهای کرکی فاقد این لایه می باشند مدولا فقط در موهای ضخیم وجود دارد.

پوشش مو (Cuticle)

کوتیکول خارجی ترین لایه مو می باشد. سطح خارجی مو توسط لایه محافظی به نام کوتیکول پوشیده شده است. پولک های کوتیکول، همانند پولک های ماهی روی یکدیگر قرار گرفته و پوششی نازک، بی رنگ و محافظ روی مو تشکیل می دهند. این پوشش همانند سپری از بخش های داخلی مو محافظت می کند.
درمال پاپیلا
در پایه فولیکول برآمدگی کوچکی حاوی مویرگ یا رگ های خونی ریز وجود دارد که سلول ها را تغذیه می کنند. این برآمدگی های درم، درمال پاپیلا نامیده می شود. درمال پاپیلا که توسط مویرگها تغذیه شده و مواد مغذی مورد نیاز برای ساخت موهای جدید را دریافت می کند، نقش حیاتی در تقابلات درم و اپیدرم داشته و اهمیت زیادی در تشکیل و چرخه رشد مو دارد.

لایه های مو

شیمی مو
ساختار شیمیایی مو از مواد مختلف تشکیل یافته است که مهم ترین آن پروتئینی به نام کراتین است. از سایر مواد می توان به گلیکوژن، انواع چربی ها، اسید اوریک، مواد معدنی و رنگدانه ها اشاره نمود. کراتین پروتئینی است که از 18 نوع اسید آمینه تشکیل شده است.
مو حدوداً با سرعت ۳ تا ۴ میلی متر در روز رشد می کند.
ویژگی های نهادین مو
رنگ طبیعی مو
رنگ طبیعی مو که یکی از مهمترین ویژگی های نهادین مو به شمار می آید تابع مستقیمی از نژاد افراد می باشد. این ویژگی به علت وجود رنگدانه های طبیعی مو موسوم به ملانین می باشد.

فولیکول مو
بر روی پوست سر انسان حدوداً ۱۰۰۰۰۰ فولیکول مو وجود دارد.
هر فولیکول حدوداً ۲۰ بار در طول عمر یک شخص می تواند مو بسازد. با افزایش سن، تعداد فولیکولهایی که توانایی موسازی دارند سال به سال کاهش می یابد. این کاهش تعداد، در قسمت بالایی سر مشهودتر است.
فولیکول مو بخش تونل مانند اپیدرم است که تا پایین درم ادامه می یابد.
فولیکول فرورفتگی لوله مانندی در پوست است که ریشه مو را احاطه می کند.

melanin

ضخامت و قطر تارهای مو

نژاد سن و جنسیت در ضخامت و یا قطر تارهای مو تاثیر  دارد و سه دسته تقسیم بندی بر حسب ضخامت مو دارد:
  • موی نازک: قطر تارهای این دسته از موها کمتر از60 میکرون است.
  • موی متوسط: قطر تارهای این دسته از موها بین 60 تا 80 میکرون است.
  • موی ضخیم: قطر تارهای این دسته از موها بیش از80 میکرون است.
    معمولا موهای ضخیم، زمخت و موهای نازک لطیف هستند.
ضخامت مو
ponytail
قطر دم اسبی (Ponytail) شده موی ضخیم می تواند تا دو برابر قطر دم اسبی موی نازک باشد.
 

شکل سطح مقطع مو

شکل سطح مقطع مو که یکی از فاکتورهای مهم تعیین کننده شکل نهایی مو می باشد می تواند به صورت دایره ای ، بیضی و یا مستطیلی باشد. این فاکتور با پارامتری به نام اندیس قطرمو (Hair Diameter Index) مشخص می گردد.
اندیس قطر مو نسبت قطر کوچک مو به قطر بزرگ آن می باشد.
در شکل زیر قطر کوچک و قطر بزرگ مو با در نظر گرفتن سطح مقطع مو به صورت یک بیضی نشان داده شده است:
اندیس قطر مو
بدیهی است این پارامتر می تواند عددی بین صفر تا یک باشد. هر چه این پارامتر به یک نزدیک تر باشد سطح مقطع مو بیشتر دایره ای و هرچه به صفر نزدیک تر باشد سطح مقطع مو به حالت مستطیلی یا پهن نزدیک تر است.
سطع مقطع مو
Ref: International Journal of Cosmetic Science, 2013, 1–10
این اندیس برای ژاپنی ها بین ۰/۷۵ تا ۰/۸۵ است یعنی سطح مقطع موی ژاپنی ها نزدیک به حالت دایره ای می باشد. به همین علت شکل نهایی موی آنها صاف است اما برای افریقایی ها و سیاه پوستان این پارامتر ۰/۵ تا ۰/۶ یعنی تقریبا مستطیلی است به همین علت شکل نهایی موی آنها فرفری و وزدار می باشد.
در جدول زیر اندیس قطر موی نژادهای مختلف نشان داده شده است.
اندیس قطر مو
HDI = Hair Diameter Index

شکل ظاهری مو

مو بر حسب شکل ظاهری به سه دسته تقسیم بندی می شود:
• موی صاف (Straight)
• موی مواج (Wavy)
• موی فردار (Curly)
در شکل زیر الگوی مو برای هر یک از این انواع دیده می شود:
hair forms
انواع مو

تعداد تار های مو

به طور متوسط تعداد 100هزار تار مو، روی سر یک انسان وجود دارد. تعداد تارهای مو برای کسانی که موی پر پشتی دارند تا 150هزار تار مو نیز می رسد.
این پارامتر همانند دیگر ویژگی های مو در افراد مختلف بسته به سن، جنسیت و ژنتیک و حتی رنگ طبیعی موی سر متغیر است. نژادهای با موی بلوند نسبت به دیگر نژاد ها بیشترین تعداد تار مو را دارند و موقرمزها کمترین تار مو را دارند.

تراکم گیسو (Hair density)

در هر سانتی متر مربع از پوست سر یک کودک ۱۱۰۰ فولیکول مو وجود دارد در حالی که در سن ۲۵ سالگی این رقم به ۶۰۰ می رسد. از سن ۳۵ تا ۵۰ سالگی تراکم موها کاهش یافته به طوریکه در این سنین متوسط ۲۵۰ تا ۳۰۰ تار مو در هر سانتیمتر مربع گزارش شده است.

سرعت رشد مو

سرعت رشد مو نه تنها در قسمتهای مختلف بدن بلکه در قسمت های مختلف سر نیز با یکدیگر متفاوت است. مثلا در مورد ژاپنی ها سرعت رشد موی سر در ناحیه Crown تاج سر ۰/۴۴ میلیمتر در روز گزارش شده در حالیکه در قسمت شقیقه (Temporal) با سرعت ۰/۳۵ میلیمتر در روز می روید. به طور متوسط مو با سرعت ۱ تا ۱/۵ سانتیمتر در ماه رشد می کند.

رویش مو

رشد مو بر خلاف ناخن به صورت پیوسته نیست به آن معنا که بعد از مدتی رشد آن متوقف شده و جای خود را به موی تازه روییده می دهد. فرایند رویش مو، ریزش و رشد مجدد آن در سیکلی به نام «چرخه رشد مو» صورت می پذیرد. این چرخه در سه مرحله با نامهای آناژن، کاتاژن و تلوژن انجام می گردد.

ریزش مو

روزانه به طور متوسط ۵۰ تا ۸۰ تار مو به صورت طبیعی می ریزد.
در برخی موارد ریزش مو بیش از این محدوده تعیین شده می باشد. در صورتی که ریزش مو به حد قابل توجهی برسد دیر یا زود پوست سر از لابه لای مو ها قابل رؤیت خواهد شد به این حالت آلوپسی (Alopecia) یا ریزش مو گفته می شود.
شایع ترین نوع ریزش مو طاسی ساده (Baldness) است که سالیان متمادی دامنگیر مرد و زن بوده و بشر، هزاران سال در پی درمان آن داروهای بی شماری ساخته است. (هرچند تاسی بیماری به شمار نمی آید).
male
در سن ۲۵ سالگی ۲۵ درصد و در سن ۵۰ سالگی ۵۰ درصد آقایان کم و بیش موهای خود را از دست می دهند.
ریزش مو در خانمها و آقایان از الگوی خاصی پیروی می کند به این ترتیب که در آقایان از شقیقه ها و تاج سر شروع شده و پیشروی می کند. اما ریزش مو در خانمها خوشبختانه به صورت پراکنده بوده و سرحد موها(Hair lines) معمولا ناپدید نمی گردد ضمن آنکه شروع ریزش مو در خانمها نسبت به آقایان ۱۰سال تاخیر دارد.
ناگفته نماند که در برخی از موارد ریزش مو در خانمها از الگوی آقایان پیروی می کند و بر عکس در برخی موارد ریزش مو در آقایان از الگوی خانمها پیروی می کند.
منتشرشده در مقالات
یکشنبه, 23 تیر 1398 00:53

ساختار مو

مشخصات فیزیکی موها از نظر زیبایی مهم و عبارتند از: رنگ مو (به ویژه نسبت به رنگ پوست)، صافی یا مجعد بودن مو و قطر مو. متخصصین پوست و مو هنرمندانه این عوامل را در کنار هم قرار می‌دهند تا با حداقل استفاده از ذخایر محدود موهای ناحیه دهنده، بهترین نتایج زیبایی نصیب بیماران شود.
رنگ مو بویژه نسبت به رنگ پوست اهمیت زیادی دارد. هرچه اختلاف رنگ مو با رنگ پوست کمتر باشد، پوشش بهتری بر روی سر ایجاد می‌شود. در فرد بود که پوست روشنی دارد طاسی سر تنها پس از ریختن بخش قابل توجهی از موها آشکار می‌شود. گرچه اغلب آسیایی‌ها موهای ضخیم و متراکم دارند، ولی این مشخصات در کاشت مو مشکلاتی بوجود می‌آورد. موهای ضخیم، تیره و صاف آسیایی را بر روی پوست نسبتا روشن سر بگیرید. چشمان بیننده به راحتی متوجه این اختلاف رنگ می‌شود و عبور نور از لابلای موها را می‌بیند. بیننده براحتی ساقه موهای صاف را تا سطح پوست سر دنبال می‌کند و به همین جهت بیمار، طاس‌تر به نظر می‌رسد.

صاف یا مجعد بودن موها عامل مهمی است. عموما هر چه پیچ و تاب مو بیشتر باشد، پوشش بیشتری بر روی پوست سر ایجاد خواهد کرد. نمونه این وضعیت در موهای آفریقایی دیده می‌شود. گرچه تراکم واحدهای فولیکولی در موی آفریقایی کمتر از موی آسیایی است (6/0 در برابر یک)، ولی موی آفریقایی به علت مجعد بودن، از پوشانندگی بیشتری برخوردار بوده و در جلوگیری از عبور نور، بسیار عالی عمل می‌کند. فراموش نکنیم واحدهای فولیکولی در موهای آفریقایی غالبا از سه تار مو و در آسیایی‌ها از دو تار مو تشکیل شده است.
قطر مو یا مقطع عرضی آن در پوشاندن طاسی سر، اهمیت بیشتری نسبت به تراکم موها دارد. یادآوری می‌شود که نمای طاسی عملا ناشی از عبور نور از لابلای موهای کم پشت سر و بازگشت آن از سطح براق پوست است. هر چه موی بیشتری بر روی سر وجود داشته و جلوی نور را بیشتر بگیرد، طاسی کمتر دیده خواهد شد. با محاسبات ریاضی می‌توان ثابت کرد که دو برابر شدن قطر مو در مقایسه با دو برابر شدن تراکم موها، جلوی عبور نور را بیشتر خواهد گرفت.

بنابراین متوجه می‌شوید که ترکیبی از عوامل گوناگون تعیین می کند که چه کسی نامزد ضعیف، خوب یا عالی برای کاشت مو است. ممکن است تراکم مو عالی باشد، ولی مشخصات نامناسب موها، اثر تراکم زیاد را خنثی کند و یا فردی مشخصات مناسبی مانند موهای مجعد، ضخیم و با رنگ روشن داشته باشد اما تراکم موها در ناحیه دهنده کم و یا پوست سر غیر قابل انعطاف باشد. در این صورت او نیز کاندیدای خوبی برای کاشت مو محسوب نمی‌شود. در اینجاست که هنر و تجربه متخصص پوست به کمک می‌آید تا با استفاده از نقاط قوت هر بیمار، بهترین نتیجه ممکن را برای حال و آینده او برنامه‌ریزی نماید.
 
 
 

بدن انسان نزدیک به ۵ میلیون تار مو دارد، که پوست سر ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار از این تعداد را در بر می‌گیرد. افراد با موهای بلوند بیشترین تعداد فولیکول‌ها را در سر داشته و بعد از آن‌ها به ترتیب افراد با موهای قهوه‌ای، موهای قرمز و سیاه قرار می‌گیرند. رویش طبیعی موی سر cm۱تا ۰٫۶ در ماه است. یک تار مو شامل قسمت‌های زیر می‌باشد:

  • شفت یا ساقه مو (قسمتی که از پوست خارج شده و قابل رویت است)
  • ریشه مو (قسمتی که زیر پوست قرار گرفته)
  • فولیکول مو (مسیری لوله مانند در ناحیه درم که ریشه مو در آنجا رشد می‌کند)

 
مژه‌ها و ابروها از چشم در برابر گردوخاک و ذرات هوا محافظت می‌کنند

 
موهای دست انسان زیر میکروسکوپ

در پایان فولیکول بخشی برجسته به نام «بولب» است که پیگمان رنگی ملانین در آن تولید می‌شود، در موهای مشکی این قسمت سیاه بوده و در موهای روشن و سفید، بی‌رنگ می‌باشد. قسمت انتهایی بولب دارای یک فرورفتگی است و بافت پیوندی که از درم به این قسمت وارد شده «درمال پاپیلا» نامیده می‌شود. درمال پاپیلا توسط مویرگ‌های خونی تغذیه می‌شود و مسئول تولید موی جدید می‌باشد. ترکیب اصلی مو یک پروتئین ساختمانی محکم به نام «کراتین» می‌باشد این پروتئین در ناخن و سطح خارجی پوست هم وجود دارد.

ساقه مو از سه لایه تشکیل شده:

  1. داخلی‌ترین لایه «مدولا» نامیده می‌شود و فقط در موهای ضخیم بدن (Terminal Hair) وجود دارد، این لایه نور را به خوبی منعکس می‌کند و باعث می‌شود رنگ مو در آفتاب نسبت به سایه متفاوت باشد.
  2. لایه میانی «کورتکس» نامیده می‌شود و لایه‌ای است که استحکام و رنگ و حالت مو را مشخص می‌کند.
  3. خارجی‌ترین لایه «کوتیکول» نامیده می‌شود، این لایه نازک و بدون رنگ می‌باشد و نقش آن محافظت از لایه ضخیم و ملانین دار کورتکس می‌باشد.

سیکل طبیعی رشد و ریزش مو:

برای درک علت ریزش مو لازم است که سیکل طبیعی رشد مو را بدانیم.

موی انسان به صورت دوره رشد- استراحت، رشد می‌کند. این سیکل سه مرحله دارد:

  1. آناژن: مرحله رشد
  2. کاتاژن: مرحله پسرفت
  3. تلوژن: مرحله استراحت

به دنبال دوره‌های رشد (آناژن) ۸–۲ ساله (به‌طور متوسط سه ساله) یک دوره کوتاه ۴–۲ هفته‌ای داریم که طی آن مو کاملاً پسرفت می‌کند (کاتاژن) سپس مرحله استراحت (تلوژن) شروع شده و ۴–۳ ماه طول می‌کشد. ریزش مو تنها هنگامی اتفاق می‌افتد که سیکل رشد بعدی شروع شده و یک موی دیگر رشد می‌کند. به‌طور متوسط روزانه ۱۰۰–۵۰ موی در مرحله تلوژن می‌ریزند. این ریزش مو طبیعی است و همان ریزشی است که در هنگام دوش گرفتن و برس زدن مو دیده می‌شود. این موها دوباره رشد خواهند کرد. در هر زمان کمتر از ۱۵٪ موها در مرحله استراحت هستند و بعد از گذشت ۳ تا ۴ ماه این موها می‌ریزند و به جای آن‌ها موهای جدیدی رشد می‌کنند.

مشکل زمانی آغاز می‌شود که موهای ریزش یافته بیشتر و سریع تر از موهای رویش یافته جدید باشند یا رشد موهای جدید ضعیف شود در این حالت بعد از مدتی از تعداد کل موها کاسته شده و فرد متوجه کاهش حجم موهایش می‌شود؛ لذا درعلم پزشکی زمانی می‌گویند، فرد دچار ریزش مو شده‌است که در طول روز بیش از ۵۰ تا ۱۰۰ تار موی او بریزد یا اگر حدود ۱۰۰ تار مو را گرفته و بکشند بیشتر از ۴ تا ۵ تار مو کنده شود و بریزد. عوامل مختلفی می‌توانند روی سیکل رویش مو اثر گذاشته و باعث ریزش موی دائم یا موقت شوند، شایعترین علت ریزش موی سر هم در آقایان و هم در خانم‌ها ریزش موی هورمونی– ژنتیکی یا آندروژنتیک (Androgenetic alopecia) می‌باشد، از دیگر عوامل می‌توان به سابقه تب بالا، بیماری‌های تیروئید، کم خونی، رژیم‌های غذایی خاص، زایمان و شیردهی، مصرف بعضی داروها، بیماری‌های التهابی یا عفونی پوست سر، مواد شیمیایی، شیمی درمانی، استرس و غیره اشاره نمود که در ادامه هر یک را به صورت جداگانه مورد بررسی قرار می‌دهیم:

ریزش موی آندروژنتیک:

معمولترین و شایعترین علت ریزش مو در آقایان و خانم‌ها عامل پر قدرت آندروژنتیک می‌باشد. اصطلاح «آندرو» از آندروژن یا هورمان‌های مردانه ساز مانند «دی هیدروتستوسترون» و «تستوسترون» گرفته شده که وجود آن‌ها برای ریزش موی آندروژنتیک هم در آقایان و هم در خانم‌ها لازم هستند و «ژنتیک» نشان از ژنی دارد که به ارث رسیدن آن برای بروز این نوع ریزش مو لازم است.

در آقایان میزان فراوانی طاسی، ۳ نفر از هر ۵ مرد تا قبل از سن ۵۰ سالگی می‌باشد، درحالی که در زنان، ۱ نفر از هر ۴ زن از دست دادن مو و نازک شدن مو را تجربه می‌کنند و بعد از یائسگی بیشتر مستعد طاسی هستند.

در آقایان بعد از بلوغ به دنبال افزایش سطح هورمون‌های آندروژنی نازک شدن موها و عقب رفتن موهای ناحیه پیشانی شروع می‌شود. عقب رفتن خط رویش مو در شقیقه‌ها در اکثر مردان سفیدپوست، چه آن‌هایی که ریزش موی آندروژنتیک در آینده پیدا می‌کنند و چه آن‌هایی که پیدا نمی‌کنند، دیده می‌شود اما در آن‌هایی که ریزش موی آندروژنتیک دارند ریزش موی شقیقه‌ها به نواحی عقب‌تر پیشروی و به قله سر ختم می‌شود.

موهای پشت و بغل سر چون عموماً فاقد گیرنده‌های هورمون مردانه می‌باشند، ریزش پیدا نکرده و تا آخر عمر باقی می‌مانند.

در زنان هم این نوع ریزش مو ایجاد می‌شود ولی معمولاً باعث نازک شدن مو و ریزش منتشر در سر می‌شود.

عدم تعادل بین هورمون‌های زنانه و مردانه می‌تواند سر چشمه ریزش مو در خانم‌ها گردد. به همین دلیل دادن آزمایش‌های هورمونی الزامی است. اغلب زنان با الگوی ریزش زنانه هیچ علائم کلینیکی یا بیوشیمیایی دال بر هورمون جنسی مردانه (آندروژن) اضافی نشان نمی‌دهند. حتی در مواردی با وجود سطح طبیعی تستوسترون، حساسیت بیش از حد نسبت به آندروژن‌ها یا تعداد بیش از حد گیرنده‌های موجود در فولیکول‌های موی سر سبب ریزش مو می‌گردند.

میزان آندروژن‌ها برای بروز ریزش مو، لازم نیست بیشتر از حد طبیعی باشد. اگر ژن ریزش مو موجود، و آندروژن‌ها حتی در حد طبیعی باشند، ریزش موی آندروژنتیک بروز می‌کند. آندروژن‌ها مهم‌ترین فاکتورهای اثرگذار در ریزش موی سر انسان هستند. رشد سبیل، موهای زیربغل و ناحیه کشاله ران به آندروژن‌ها وابسته است. رشد موی سر وابسته به آندروژن‌ها نیست ولی وجود آندروژن‌ها برای ریزش موی مردانه لازم هستند.

در سلول‌های خاصی از بدن هورمون تستوسترون توسط آنزیم ۵- آلفا ردوکتاز به هورمون قوی تر دی هیدرو تستسترون تبدیل می‌شود، درمال پاپیلای فولیکول مو گیرنده‌های زیادی برای این هورمون داشته و این هورمون اثری مخرب بر روی فولیکول‌های سر دارد و باعث ضعیف شدن آن‌ها شده و موهای رشد یافته جدید مرتباً نازک‌تر شده تا اینکه دیگر مویی از آن فولیکول رشد نمی‌کند.

دی هیدرو تسترون (DHT)از طریق کوتاه کردن سیکل رشد مو باعث می‌شود موی ضخیم در فولیکول‌های دارای گیرنده این هورمون به موی کرکی و نازک تبدیل شود این کار باعث می‌شود یک فولیکول قبل از رسیدن به مرحله آخر رشد به‌طور زودرس وارد فاز استرحت شده و رشد بیشتر آن متوقف می‌شود. تصویر زیر یک فولیکول مو که از نظر ژنتیکی حساس به آندروژن می‌باشد را نشان می‌دهد که از فاز آناژن به تلوژن رسیده و سپس وارد مرحله آناژن جدید شده در حالی که کوچکتر و نازک‌تر و کمرنگ تر از قبل به نظر می‌رسد در صورتی که این سیکل رشد معیوب چند بار تکرار شود یک موی ضخیم به موی کرکی تبدیل شده سپس به تدریج تمام موهای ناحیه گرفتار، درگیر این جریان شده و با گذشت زمان سر توسط موهای کرکی نازک پوشیده می‌شود. تولید پیگمان (دانه رنگی) نیز کاهش پیدا می‌کند و موها کمرنگتر می‌شوند. نهایتاً ناحیه مبتلا، کم پشت به نظر رسیده و ممکن است طی زمان از مو خالی شود.

این پدیده کرکی شدن یا مینیاتوری شدن مو نامیده می‌شود.

مردان و زنان دچار ریزش مو، ژن‌های مربوط به ریزش مو را از یک یا هر دو والدین خویش به ارث می‌برند. این ژن در مردان به صورت اتوزومال غالب و در زنان اتوزومال مغلوب ظاهر می‌شود. در مرحله تشکیل جنین ژن طاسی باعث می‌شود یک سری از فولیکول‌های مو نسبت به دی هیدرو تستوسترون حساس شوند و بعد از بلوغ به دنبال افزایش سطح هورمون‌های آندروژنی این فولیکول‌های حساس به مرحله کرکی شدن وارد شده و از بین می‌روند. سن شروع، میزان و سرعت ریزش مو در هر فرد فرق می‌کند. چرب بودن مو، استفاده از ژل و سشوار بیش از حد، بیماری‌های شدید، سوء تغذیه یا کمبود ویتامین‌ها می‌توانند این روند را تسریع کنند.

 

منبع : ویکی پدیا

منتشرشده در مقالات